برگزاری کارگاه بودجه ریزی مبتنی بر عملکرد پارک های علم و فناوری کشور

کارگاه آموزشی با عنوان “بودجه ریزی عملیاتی” ویژه اعضای پارک­ های علم و فناوری کل کشور به همت دانشگاه تهران-مرکز آموزش­ های ضمن خدمت در تاریخ بیست و سوم و بیست و چهارم تیرماه 1398 برگزار گردید. در ابتدای این نشست آقای دکتر علی بزرگی امیری رئیس مرکز آموزش­ های ضمن خدمت دانشگاه تهران، ضمن خوش امدگویی به اعضای محترم شرکت کننده در کارگاه، به بیان توضیحات مختصر از برنامه­ ها و ویژگی­ های این کارگاه آموزشی دو روزه پرداختند و خاطر نشان کردند که این کارگاه با تعامل و همکاری وزارت عتف و معاونت طرح و برنامه دانشگاه تهران تدارک دیده شده است.

سپس دکتر مقاری، معاون محترم طرح و برنامه دانشگاه تهران، حضور فراگيران در این کارگاه آموزشی را به دانشگاه تهران خیر مقدم و خوشامد گفتند. ایشان در واقع هدف از برگزاری چنین کارگاه­ هایی را تبادل اطلاعات بین اعضای شرکت کننده در جهت هم ­افزاریی مفید و اثربخش بین اعضا جهت نیل به اهداف دوره در نظر گرفتند.  در ادامه ایشان خاطر نشان کردند که پارک­ های علم و فناوری متولی بخشی از اقتصاد کشور هستند و با وضعیتی که کشور در آن قرار دارد يقينا اثرگذاری چنین کارگاه‌ها و نشست‌هایی می‌تواند برای کشور بسیار مهم و اثرگذار در آینده برای خروج از این وضعیت اقتصادی باشد.

ایشان ابراز امیدواری نمودند که با نظامی که در تدوین و اجرای بودجه پارک­ های علم و فناوری در حال شکل ­گیری می ­باشد در آینده شاهد این باشیم که شرکت­های دانش بنیان بتوانند دانش را به ثروت تبدیل کنند و سهم پارک­ های علم و فناوری در تولید ناخالص ملی بسیار بیشتر از سهمی باشد که الان شاهد آن هستیم. ايشان بيان داشتند: متاسفانه باید این نکته را ذکر کنم که طبق گزارشات مقایسه بین ایران و کشورهای منطقه سهم تولید ناخالص ملی ایران در بخش پارک­ های علم و فناوری علیرغم تلاش­ هایی که در یکی دو دهه گذشته برای افزایش کیفیت پارک­ ها انجام شده، بسیار پایین می­ باشد.

در پایان ایشان ضمن تشکر دوباره از همکاران وزارت عتف و دانشگاه تهران، آرزو نمودند که این چنین کارگاه ­هایی برای فراگيران مفید فایده در جهت نیل به اهداف از پیش تعیین شده باشد.

در ادامه برنامه، دکتر کشمیری، مدير كل دفتر سياست گذاري و برنامه ريزي امور فناوري وزارت عتف، دکتر صدیق، رئیس پارک ICT و عضو شورای راهبری بودجه ­ریزی مبتنی بر عملکرد، آقای شمسی مدیر کل بودجه و اعتبارات دانشگاه تهران، دکتر راحتی مدير كل بودجه و اعتبارات پارك هاي علم و فناوري، آقای رهایی حسابرس پارك هاي علم و فناوري، به ارائه مطالب پرداختند. در ذیل چکیده ای از مباحث مطرح شده در این دوره آمده است:

آقای دکتر کشمیری- مدير كل دفتر سياست گذاري و برنامه ريزي امور فناوري وزارت عتف

پارک های علم و فناوری در حقیقت یک زیرساخت در درون بحث توسعه اقتصاد دانش بنیان هستند. زیرساختی که شاید در طول سه یا چهار دهه در کشور­های مختلف پیاده­ سازی شد و آن­ ها تجربه داشتن چنین زیرساختی را داشتند. با این رویکرد در سال­ های گذشته، در اقتصاد دانش بنیان عنوان مبنای توسعه، جایگزین رویکرد تولید و استفاده از منابع طبیعی گردید.

در بحث توسعه علم پارک­ های علم و فناوری، مسیرهای جدیدی را به زیرساخت­ های توسعه کشور اضافه کرد. در گذشته شهرک­ های صنعتی را به عنوان متولی بخش صنعت داشتیم، ولی در حال حاضر علاوه بر آن پارک­ های علم و فناوری را نیز داریم که ماموریت اصلی پارک­ های علم و فناوری رشد و توسعه شرکت­های دانش بنیان می باشد. این شرکت­ها هم نقش موثری در افزایش ثروت و درآمد کشور ایفا می­کنند و هم نقش موثری در اشتغال به صورت خاص یعنی اشتغال فارغ التحصیلان و یا اشتغال فاخر دارند.

 پس به بیان دیگر می­توان گفت که ماموریت اصلی پارک­های علم و فناوری جذب، پذیرش و حمایت از رشد و توسعه شرکت­ های دانش بنیان می­ باشد. الحمدالله امروز شرکت­ های دانش بنیان مورد توجه کلیه ارکان کشور هستند.

زیرساخت پارک­ های علم و فناوری حدود دو دهه است که در وزارت عتف تحقیقات و فناوری ایجاد شده است. زیرساخت­های آموزشی و پژوهشی در این مجموعه ایجاد شده بود بنابراین پارک های علم و فناوری به عنوان یکی از زیرساخت‌های توسعه علم و فناوری شکل گرفتند. حدود 45 پارک علم و فناوری در مجموعه کل کشور فعال می باشند که عمده آن­ها وابسته به وزارت عتف می باشند. خوشبختانه باید گفت کشور ما از لحاظ توسعه پارک‌های علم و فناوری کشور شناخته شده و فعال در سطح منطقه می باشد.

بودجه پارک­ های علم و فناوری با ماموریت­ های­شان به هیچ وجه انطباق ندارد، یعنی حدود ۳۵ پارک علم و فناوری در قانون بودجه ردیف اقتصادی اختصاصی خود را دارند که مجموع بودجه­ هایشان معادل یکی از مراکز دانشگاهی می­ باشد. در همین راستا باید گفت، بودجه تخصیص داده شده به پارک­های علم و فناوری در سال گذشته عددی حدود۲۲۰ میلیارد تومان می باشد که در قانون بودجه سال ۹۷ به آن اشاره شده است و خوشبختانه در بودجه امسال حدود ۷۰ درصد افزایش بودجه برای پارک های علم و فناوری در نظر گرفته شده است که این یک اقدام بسیار شایسته­ای بود در جهت افزایش اثربخشی و کارایی پارک­های علم و فناوری در سال جدید به خاطر همین دل تشکر ویژه­ای از سازمان برنامه و بودجه دارم.

دکتر صدیق – رئیس پارک ICT و عضو شورای راهبری بودجه ریزی مبتنی بر عملکرد

دکتر صدیق عضو شورای راهبری بودجه ­ریزی مبتنی بر عملکرد، با نگاه به مفاهیم تنظیم بودجه و بودجه عمومی دولت به تشریح مباحث مربوط به بودجه ریزی عملیاتی در این کارگاه پرداخت.

ایشان هدف این کارگاه دو روزه را برطرف کردن اشکالات بودجه ریزی عملیاتی که در ماه های گذشته روی آن کار شده است بیان کردند و خاطر نشان فرمودند که در واقع کارگاه آموزشی شاکله اصلی این برنامه دو روزه می باشد اما پیش نیاز کارگاه آموزشی مبانی تئوریک است که در ارائه بنده به آن خواهیم پرداخت.

 در ادامه سخنان دکتر صدیق، ایشان به این نکته اشاره کردند که علاوه بر شرایط بد اقتصادی و تنگناهای مالی که کشور درگیر آن است تنگاهای زمانی را نیز باید اضافه کرد، و از آنجایی که سازمان­ها عادت دارند که براساس نقدینگی مجموعه خود کار کنند و نقدینگی نیز همیشه دچار نوسان می­ شود، کار کردن درست با بودجه را رمز اصلی موفقیت مجموعه­ ها و سازمان­ ها دانست. ایشان سپس به تعریف بودجه­ بندی پرداختند که بودجه بندی را فرایند تخصیص منابع محدود به نیازهای نامحدود و در جایی دیگر بودجه ­ریزی را فرایند قطع هزینه­ های اضافی از بدنه دستگاه و افزایش اثربخشی و بهره ­وری در نظر گرفتند، که داشتن بودجه عملیاتی برای هر سازمان را، نقطه آغاز توزیع اختیارات واقعی و اداره سازمان به سبک مدرن دانستند.

بخش بعدی سخنان ایشان مربوط به مبانی برنامه ریزی اعتبارات و معرفی ساختار بودجه دولت را شامل می­ شد. بنا به فرموده ایشان مبنا و اساس تمامی بودجه­ ها را بودجه عمومی دولت دانستند و گفتند آن چیزی که در ساختار بودجه دولت لحاظ شده است، مقیاس کوچک­تر آن با لحاظ کردن اینکه بعضی از موارد ممکن است در برخی سازمان­ ها با توجه به وظایفشان کارایی نداشته باشد، عینا در دستگاه ­ها باید لحاظ ­شود و لازم الاجرا گردد. سپس به معرفی بودجه کل کشور و مقایسه آن با بودجه دستگاه‌های اجرایی پرداختند و به تشریح بودجه جاری ، اعتبارات هزینه‌ای بودجه جاری و غیره پرداختند.

آقای شمسی – مدیر کل بودجه و اعتبارات دانشگاه تهران

باتوجه به توافق نامه معاونت طرح و برنامه دانشگاه تهران با دفتر برنامه­ ریزی پژوهشی وزارت عتف در خصوص تدوین بودجه ­ریزی عملکردی پارک­ های علم و فناوری کشور عملیات اجرایی پروژه از ابتدای بهمن سال 1397 شروع گردید. در ابتدا فرم­ های تدوین بودجه طراحی شده و برای روسای پارک­ ها ارسال گردید، سپس طی سه جلسه آموزشی در وزارت عتف نحوه نگارش و تکمیل فرم­ ها آموزش داده شد. بعد از جمع آوری اطلاعات بودجه پارک­ های علم و فناوری کشور طی جلسات دو ساعته حضوری با تمام پارک­ ها به صورت جداگانه خطاها و ایرادات نگارش بودجه یادآوری گردید، سپس پارک­ ها نسبت به ارسال مجدد بودجه به اداره کل بودجه اقدام نمودند که طی جلسات مکرر کارگروه نسخه اولیه بودجه پارک­ های علم و فناوری کشور تصویب و به پارک­ ها ابلاغ گردید.

با توجه به اینکه در زمان تدوین بودجه مانده اعتبار سال 1397 پارک­ ها به دلیل عدم بستن حساب ­ها نامشخص بود و به منظور تصویب بودجه در کمیسیون دایمی پارک­ ها می­ بابیست نسخه دوم بودجه پارک­ ها تهیه و به تصویب کمیسیون دایمی و هیات امنا پارک­ ها برسد. کارگاه بودجه ریزی مبتنی بر عملکرد به منظور تکمیل فرم­ ها و اموزش مجدد مدیران بودجه، مالی و مدیران مراکز رشد پارک­ های علم و فناوری جهت تدوین نهایی بودجه پارک ­ها برگزار شد. در این کارگاه ­ها زیر ساخت­های لازم برای پیش بینی بودجه 1399 پارک های علم کشور فراهم گردید.

دکتر خلیل راحتی – دبیر بودجه و تشکیلات پارک های علم و فناوری

در واقع نظام بودجه ریزی مبتنی بر عملکرد نظامی است که از لحاظ قانونی باید دستگاه های اجرایی آن را پیاده کنند. پیاده سازی این نظام علاوه بر اینکه در هر سازمانی موجب نظم ­پذیری و برنامه­ پذیری آن سازمان می­ شود، در نهایت موجب اثربخش نمودن اعتبارات دولتی می­ گردد. یعنی در واقع اعتبارات دولتی به گونه‌ای هزینه می­ شود که منجر به یک نتیجه عینی خواهد شد.

 یکی از بزرگترین ثمراتی که این کارگاه خواهد داشت این است که بتوان ساختار پارک ­ها را به گونه ­ای تغییر داد که هم سیستم پذیرتر بشوند و هم مطابق با برنامه­ هایی که اسناد بالادستی تعیین نموده اند بتوانند از منابع خود استفاده نمایند. همچنین با استفاده از نظام بودجه­ ریزی مبتنی بر عملکرد می توان مشخص نمود که در آینده به چه مقدار منابع نیازمند است تا تخصیص بودجه روندی اثربخش به خود بگیرد، در واقع خروجی نظام بودجه ریزی مبتنی بر عملکرد ما را به این مسیر هدایت خواهد بود.

ایشان در مورد کارکردها و وظایف پارک­ ها نکاتی را خاطر نشان کردند، که در واقع پارک­ ها از آن دسته موسساتی هستند که در نظام جامع نوآوری کشور بخشی از نگاشت نوآوری را حمایت می ­­کند و بخشی از آنها را به سمت بازارها هدایت می­کنند. در واقع هدف پارک ­های علم و فناوری تبدیل یک ایده به محصول و ثروت می­ باشد

یکسری گام ها با مراحل وجود دارد که ایده خام و اولیه به محصول تبدیل شود و به تولید انبوه برسد و موجب ایجاد اشتغال و تولید ثروت گردد، پارک ها و مراکز رشد بخشی از این فرآیند را مورد حمایت قرار می ­دهند. مراکز رشد در واقع دربخش­ های تبدیل ایده به محصولات اولیه فعال هستند و پارک ­ها در مرحله معرفی به بازار و شناختن محصول و تولید انبوه فعالیت دارند به بیان کلی پارک­ ها از تجاری سازی حمایت می کنند.

آقای رهایی –  حسابرس پارک های علم و فناوری

ایشان در ابتدای سخنان خود ضمن تشکر از مجموعه وزارت عتف و دانشگاه تهران به خاطر برگزاری همچین کارگاهی، به تشریح صورت­ های مالی و گزارش عملکردی برای پارک­ ها در این کارگاه پرداختند. سپس در ادامه در صورت­ های مالی شامل صورت وضعیت مالی، صورت تغییرات در وضعیت مالی و مقایسه بودجه و عملکرد و یادداشت­ های توضیحی می باشد.

بودجه تفصیلی پارک­ ها شامل اعتبارات هزینه ای، تملک دارایی­ های سرمایه­ ای و اختصاصی می ­باشد که با تدوین بودجه تفصیلی صحیح این پل ارتباطی با صورت های مالی شامل صورت وضعیت مالی و صورت تغییرات در وضعیت مالی برقرار می گردد. چنانچه بودجه تفصیلی نیز بر اساس فرم­ های عملکردی با اطلاعات و سوابق مالی قابل بررسی و کنترل باشد انحرافات مساعد و نامساعد یک مرکز هزینه و یک ریز فعالیت و در نهایت در کل فصل هزینه و برنامه مربوطه قابل تجزیه و تحلیل خواهد بود در نتیجه ملاک بسیار خوبی در کنترل منابع و مصارف پارک­ها و تدوین بودجه سنوات آینده خواهد بود و رسالت بودجه که در نهایت کنترل واقعی منابع مالی یک موسسه می باشد تحقق خواهد یافت.